Veiligheid op de werkvloer is geen bijzaak, maar de absolute basis van elke professionele operatie. Zeker wanneer er met zware lasten wordt gewerkt, is het vertrouwen in uw materiaal van levensbelang. Een ketting die breekt, een haak die verbuigt; de gevolgen kunnen catastrofaal zijn. Hier komt de NEN 818 keuring om de hoek kijken. Misschien klinkt het als een technische, droge term, maar zie het als de periodieke gezondheidscheck voor de spieren van uw bedrijf: uw hijs- en hefmiddelen. In dit artikel leggen we in eenvoudige taal uit wat deze keuring inhoudt, waarom deze zo cruciaal is en wat uw rol is in het waarborgen van een veilige werkomgeving.
Voordat we dieper ingaan op de inspectie zelf, is het belangrijk om te begrijpen waar we het over hebben. De term NEN 818 kan intimiderend klinken, maar de kern is eigenlijk heel logisch. Het is een set van afspraken en kwaliteitseisen die specifiek gericht zijn op hijskettingen en de bijbehorende componenten.
De NEN 818 norm in een notendop
NEN staat voor ‘Nederlandse Norm’. Het is een instituut dat in Nederland verantwoordelijk is voor het opstellen van normen op allerlei gebieden, van de afmetingen van een A4’tje tot de veiligheid van elektrische apparaten. De NEN 818 norm richt zich specifiek op kortschalmige stalen kettingen die worden gebruikt voor hijsdoeleinden. Deze norm beschrijft tot in detail aan welke eisen de kettingen, haken, en andere onderdelen moeten voldoen qua materiaal, fabricage, afmetingen en testmethoden. Het is een kwaliteitslabel dat garandeert dat het product, mits correct gebruikt en onderhouden, geschikt is voor het zware werk. Het is de blauwdruk voor betrouwbaarheid.
Meer dan alleen een ketting
Een veelgemaakte denkfout is dat NEN 818 alleen over de ketting zelf gaat. In werkelijkheid omvat de norm het complete hijsstel, ook wel een ‘samenstel’ genoemd. U kunt dit vergelijken met een auto: de motor is cruciaal, maar zonder betrouwbare wielen, remmen en stuur komt u nergens. Bij een hijsstel is de ketting de motor, maar de volgende onderdelen zijn minstens zo belangrijk:
- De topschalm: Dit is de grote ring of schakel aan de bovenkant waarmee het hele samenstel aan de kraanhaak wordt gehangen.
- De verbindingsschalmen: Deze kleine, maar oersterke componenten verbinden de ketting met de topschalm en de haken.
- De haken: De eindschakels van het systeem, die de last daadwerkelijk vastgrijpen. Hieronder vallen onder andere klephaken, veiligheidshaken en inkorthaken.
De NEN 818 norm en de bijbehorende keuring kijken naar de hele keten, want het geheel is letterlijk en figuurlijk slechts zo sterk als de zwakste schakel.
Voor wie is deze norm relevant?
De relevantie van NEN 818 is breder dan u misschien denkt. Iedereen die beroepsmatig lasten tilt met kettingwerk, heeft ermee te maken. Denk hierbij aan sectoren als de bouw, waar stalen balken en betonplaten worden verplaatst. Of de industrie, waar zware machines en matrijzen in en uit productiecellen worden getild. Ook in de logistiek, bij het laden en lossen van schepen en vrachtwagens, en zelfs in de entertainmentindustrie, waar licht- en geluidsinstallaties boven een podium worden gehangen, is de betrouwbaarheid van het hijsmaterieel van essentieel belang. Als u verantwoordelijk bent voor de veiligheid van mensen en materieel, is kennis van deze norm geen luxe, maar een noodzaak.
De pijlers van veiligheid: Waarom is een NEN 818 keuring onmisbaar?
Nu we weten wat NEN 818 is, rijst de vraag: waarom is een periodieke keuring zo belangrijk? Het antwoord rust op drie fundamentele pijlers: wettelijke verplichting, het voorkomen van ongevallen en economische continuïteit. Het negeren van deze keuring is als het negeren van een waarschuwingslampje op uw dashboard; u kunt er even mee wegkomen, maar uiteindelijk leidt het tot grote problemen.
De wettelijke verplichting: Een kwestie van ‘moeten’
In Nederland schrijft de Arbowet (Arbeidsomstandighedenwet) voor dat een werkgever de plicht heeft om te zorgen voor een veilige werkomgeving en veilige arbeidsmiddelen. Dit is een zorgplicht. De wet zegt niet letterlijk “u moet NEN 818 keuren”, maar stelt wel dat arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan slijtage en die gevaar kunnen opleveren, periodiek gekeurd moeten worden door een deskundige.
De NEN 818 norm wordt door de Arbeidsinspectie (tegenwoordig onderdeel van de Inspectie SZW) en verzekeraars gezien als ‘de stand der techniek’. Dit betekent dat als u uw hijsmiddelen volgens deze norm laat keuren, u kunt aantonen dat u uw verantwoordelijkheid als werkgever serieus neemt. Bij een ongeval zal een van de eerste vragen zijn: “Was het materieel deugdelijk en recent gekeurd?”. Een geldig keuringscertificaat is dan uw bewijs dat u er alles aan heeft gedaan om het materieel in veilige staat te houden. Het is dus niet alleen een aanbeveling, maar een praktische invulling van een wettelijke plicht.
Het voorkomen van ongevallen: De menselijke factor
De belangrijkste reden voor een keuring is uiteraard de veiligheid van de mensen op de werkvloer. Een hijsketting wordt blootgesteld aan enorme krachten, wisselende weersomstandigheden, en soms ruw gebruik. Slijtage is onvermijdelijk. Een keurmeester is getraind om minuscule defecten op te sporen die voor een ongetraind oog onzichtbaar zijn. Een haarscheurtje in een haak, een lichte uitrekking van een kettingschalm, of een versleten veiligheidsklep. Dit zijn tikkende tijdbommen.
Een last die onverwacht valt, kan leiden tot levensveranderend letsel of zelfs de dood. Naast het onmetelijke menselijke leed, veroorzaakt een ongeval een diepe schok binnen een team en een bedrijf. De keuring is een proactieve handeling. Het is een investering in de fysieke en mentale gezondheid van uw medewerkers. U geeft hen het vertrouwen dat het gereedschap waarmee zij werken, betrouwbaar is.
Economische continuïteit: De verborgen kosten van falen
Naast de juridische en menselijke aspecten, is er ook een sterke economische reden om uw hijsmiddelen periodiek te laten keuren. De kosten van een keuring vallen in het niet bij de kosten die een falend hijsmiddel kan veroorzaken. Denk hierbij aan:
- Directe schade: De last die valt kan een extreem duur product zijn, of een onvervangbaar onderdeel van een machine. De schade aan het materieel zelf is vaak ook aanzienlijk.
- Stilstand: Als een cruciaal hijsmiddel uitvalt, kan een hele productielijn of bouwproject stil komen te liggen. Elke minuut stilstand kost geld, en de vertraging kan leiden tot boeteclausules in contracten.
- Reputatieschade: Een bedrijf dat bekendstaat om ongevallen, verliest het vertrouwen van klanten, partners en potentiële werknemers.
- Verzekeringskwesties: Een verzekeraar kan weigeren uit te keren als blijkt dat het gebruikte materieel niet volgens de voorschriften was gekeurd en onderhouden.
De jaarlijkse keuring is dus geen kostenpost, maar een slimme investering die de continuïteit van uw bedrijfsvoering helpt beschermen.
Onder de loep: Welke hijsmiddelen vallen onder de NEN 818 norm?
Tijdens een keuring kijkt een inspecteur met een getraind en kritisch oog naar elk onderdeel van het hijssamenstel. Hij of zij zoekt naar tekenen van slijtage, vervorming en beschadiging die de structurele integriteit in gevaar kunnen brengen. Laten we de belangrijkste inspectiepunten eens doorlopen.
De ketting zelf: Het hart van het hijsmiddel
De ketting is de ruggengraat van het hijsmiddel. De inspecteur controleert de schalmen op een reeks potentiële gebreken. Slijtage is een van de meest voorkomende problemen. Dit gebeurt vaak op de plekken waar de schakels elkaar raken. De norm schrijft een maximale slijtage voor, meestal uitgedrukt als een percentage van de oorspronkelijke materiaaldikte. Wordt deze limiet overschreden, dan wordt de ketting afgekeurd.
Een ander kritiek punt is rek of uitrekking. Als een ketting wordt overbelast, kan deze permanent uitrekken. Zelfs een kleine, onzichtbare verlenging van de schalmen is een signaal dat het staal zijn elasticiteit heeft verloren en bros is geworden. Dit wordt gemeten over een vastgesteld aantal schakels. Verder wordt er gelet op inkepingen, groeven, scheurtjes, brandschade door lassen of slijpen, en ernstige corrosie. Elke beschadiging kan een startpunt zijn voor een breuk.
Haken, ogen en sluitingen: De cruciale verbindingen
De haken zijn de handen van het hijsmiddel. Een van de belangrijkste controles is de haakopening. Als een haak is overbelast, zal de opening groter worden. De inspecteur meet de opening en vergelijkt deze met de oorspronkelijke specificatie. Een te grote opening betekent dat de haak is vervormd en onmiddellijk moet worden afgekeurd.
Daarnaast wordt de veiligheidsklep gecontroleerd. Deze moet soepel bewegen, volledig sluiten en mag niet verbogen zijn. Een defecte klep verhoogt het risico dat de last uit de haak glijdt. Net als bij de ketting wordt de haak ook nauwkeurig onderzocht op scheuren, slijtage (vooral in de ‘kom’ van de haak waar de last rust) en andere beschadigingen.
De topschalm en verbindingsschalmen: De krachtverdelers
De topschalm en de kleinere verbindingsschalmen worden vaak over het hoofd gezien, maar zijn net zo vitaal. De topschalm moet vrij zijn van overmatige slijtage op de plek waar deze in de kraanhaak hangt. De verbindingsschalmen, die vaak bestaan uit twee helften die met een pen worden vastgezet, worden gecontroleerd op correcte montage, slijtage en de aanwezigheid en conditie van de borgpennen. Een losse of versleten pen kan desastreuze gevolgen hebben. Het complete samenstel wordt als één geheel beoordeeld, waarbij elk onderdeel de test moet doorstaan.
Het keuringsproces van A tot Z: Hoe verloopt een inspectie?
Een NEN 818 keuring is een gestructureerd proces dat wordt uitgevoerd door een gecertificeerde keurmeester van Subito Services. Het is meer dan alleen even snel kijken. Het proces volgt een aantal duidelijke stappen om te zorgen dat niets over het hoofd wordt gezien.
De voorbereiding: Een schone lei
Een goede keuring begint met een goede voorbereiding van uw kant. Zorg ervoor dat alle te keuren hijsmiddelen op een centrale, goed verlichte plek klaarliggen. Het is essentieel dat de middelen schoon zijn. Een keurmeester kan geen haarscheurtjes of slijtageplekken beoordelen als deze bedekt zijn met een dikke laag vet, modder of verf. Maak de kettingen en componenten dus vooraf schoon. Zorg er ook voor dat eventuele vorige certificaten en de identificatiegegevens (zoals een ingeslagen nummer) van de middelen beschikbaar zijn.
De visuele inspectie: Het getrainde oog van de keurmeester
De eerste stap van de eigenlijke keuring is een grondige visuele inspectie. De keurmeester onderzoekt elke schakel, elke haak en elke verbinding. Hij of zij zoekt naar de eerdergenoemde defecten: deukjes, scheurtjes, verdraaiingen, hittebeschadiging en corrosie. Deze fase vertrouwt zwaar op de ervaring en expertise van de inspecteur. Wat voor u misschien lijkt op een onschuldig krasje, kan voor de keurmeester een reden zijn voor nader onderzoek of zelfs afkeur.
Meten is weten: De controle op vervorming en slijtage
Na de visuele controle volgt het meetwerk. Met gespecialiseerde meetinstrumenten, zoals een schuifmaat, controleert de keurmeester de kritische afmetingen. De diameter van de kettingschalmen wordt op meerdere punten gemeten om de mate van slijtage vast te stellen. De opening van de haak wordt gemeten om eventuele vervorming door overbelasting te detecteren. Deze objectieve metingen worden vergeleken met de toleranties die in de NEN 818 norm zijn vastgelegd. Cijfers liegen niet; als een meting buiten de veilige marge valt, is het oordeel onverbiddelijk.
Het oordeel: Goedgekeurd, reparatie of afkeur
Na de inspectie volgt een van de drie mogelijke uitkomsten:
- Goedgekeurd: Als het hijsmiddel aan alle eisen voldoet, wordt het goedgekeurd. Het wordt vaak voorzien van een jaarkleur-tag of een andere markering, zodat direct zichtbaar is dat het gekeurd is.
- Reparatie: Soms is een defect te repareren. Een versleten veiligheidsklep op een haak kan bijvoorbeeld worden vervangen. Na de reparatie moet het onderdeel opnieuw worden beoordeeld voordat het wordt goedgekeurd.
- Afgekeurd: Als er sprake is van onherstelbare schade, zoals een uitgerekte ketting of een verbogen haak, wordt het hijsmiddel definitief afgekeurd. Het is de verantwoordelijkheid van de keurmeester en de eigenaar om ervoor te zorgen dat dit afgekeurde middel onbruikbaar wordt gemaakt, bijvoorbeeld door het door te slijpen. Dit voorkomt dat het per ongeluk toch weer in gebruik wordt genomen.
De administratie: Het keuringscertificaat
Elke keuring wordt afgesloten met een officieel keuringsrapport of certificaat. Hierop staat per geïdentificeerd hijsmiddel de status (goedgekeurd of afgekeurd), de datum van de keuring, en de naam van de keurmeester. Dit document is uw officiële bewijs dat u aan uw keuringsplicht heeft voldaan. Bewaar deze certificaten zorgvuldig in uw administratie.
Uw rol in de keten: Meer dan alleen de jaarlijkse keuring
De jaarlijkse keuring is een essentieel moment, maar veiligheid is een continu proces. Als gebruiker van de hijsmiddelen speelt u zelf een cruciale rol. U bent de ogen en oren op de werkvloer, elke dag weer.
De dagelijkse visuele check: Uw eerste verdedigingslinie
De professionele keuring is een momentopname. In de 364 dagen tussen de keuringen kan er van alles gebeuren. Het is daarom van het grootste belang dat elke gebruiker, voor elk gebruik, een snelle visuele inspectie uitvoert. Vergelijk het met een piloot die voor elke vlucht een rondje om zijn vliegtuig loopt. Controleer de ketting op duidelijke beschadigingen, kijk of de veiligheidsklep op de haak goed werkt en of er geen vreemde vervormingen zichtbaar zijn. Deze kleine moeite kan een groot ongeluk voorkomen.
Wat te doen bij twijfel of schade?
Ziet u iets wat u niet vertrouwt? Een diepe kras, een schakel die er vreemd uitziet, een haak die niet goed sluit? Neem dan nooit, maar dan ook nooit, een risico. De regel is simpel: bij twijfel, niet gebruiken. Haal het hijsmiddel onmiddellijk uit de roulatie, label het duidelijk als ‘DEFECT’ en meld het bij uw leidinggevende of de verantwoordelijke voor het materieel. Wacht tot een deskundige het heeft beoordeeld. Een paar minuten vertraging weegt niet op tegen het risico van een falend hijsmiddel.
Goed gebruik en opslag: Voorkomen is beter dan genezen
Tot slot kunt u de levensduur en veiligheid van uw hijsmiddelen aanzienlijk verlengen door er zorgvuldig mee om te gaan. Een paar basisregels:
- Overschrijd nooit de maximale werklast (Work Load Limit) die op het identificatieplaatje staat.
- Vermijd schokbelasting: laat een last nooit in de ketting ‘vallen’.
- Zorg ervoor dat de ketting niet wordt geknoopt of verdraaid.
- Bescherm de ketting tegen scherpe hoeken door hoekbeschermers te gebruiken.
- Sla hijsmiddelen op een droge, schone plaats op, bij voorkeur hangend en van de grond. Sleep ze niet over de vloer.
Door de NEN 818 keuring serieus te nemen en zelf een actieve rol te spelen in de dagelijkse zorg voor uw materieel, bouwt u aan een fundament van veiligheid. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid die ervoor zorgt dat iedereen aan het einde van de werkdag weer veilig naar huis kan.
FAQs
Wat is een Nen 818 keuring?
Een Nen 818 keuring is een periodieke keuring van hijs- en hefmiddelen volgens de Nederlandse norm NEN-EN 818. Tijdens deze keuring wordt gecontroleerd of de hijs- en hefmiddelen voldoen aan de gestelde veiligheidseisen.
Welke hijs- en hefmiddelen vallen onder de Nen 818 keuring?
Onder de Nen 818 keuring vallen onder andere hijskettingen, hijsbanden, hijsogen, hijsklemmen en andere hijs- en hefmiddelen die gebruikt worden voor het tillen en hijsen van lasten.
Waarom is een Nen 818 keuring belangrijk?
Een Nen 818 keuring is belangrijk om de veiligheid van het hijsen en tillen te waarborgen. Door regelmatig te controleren of de hijs- en hefmiddelen voldoen aan de veiligheidseisen, kunnen ongelukken en schade voorkomen worden.
Hoe vaak moet een Nen 818 keuring uitgevoerd worden?
De frequentie van de Nen 818 keuring is afhankelijk van het gebruik en de omstandigheden waaronder de hijs- en hefmiddelen worden ingezet. Over het algemeen wordt aangeraden om de keuring jaarlijks uit te voeren.
Wie mag een Nen 818 keuring uitvoeren?
Een Nen 818 keuring mag alleen uitgevoerd worden door een deskundige keurmeester met de benodigde kennis en ervaring op het gebied van hijs- en hefmiddelen. Deze keurmeester moet gecertificeerd zijn volgens de geldende richtlijnen.
